Koninklijke Onderscheidingen

Kent u iemand die een lintje verdient? Bijna iedereen zal deze vraag met 'ja' beantwoorden. Want overal in Nederland zetten mensen zich voor vele doelen in. Vaak zonder eigenbelang, in alle bescheidenheid. Deze mensen komen ook in aanmerking voor een Koninklijke Onderscheiding, net als ieder ander met bijzondere verdiensten voor de samenleving. Maar dan moeten ze daarvoor wel eerst worden voorgesteld. U kunt daar voor zorgen. Want iedereen kan iemand anders voorstellen voor een lintje. Mensen met bijzondere verdiensten vormen samen het cement voor de samenleving. Met z'n allen kunnen we ervoor zorgen dat zij in aanmerking komen voor een onderscheiding. Dat is geen eenvoudige opgave. Maar wel een uitdaging die het waard is aan te gaan.

Welke lintjes zijn er?

Koninklijke Onderscheidingen voor maatschappelijke verdiensten zijn in Nederland onderverdeeld in twee orden: de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Orde van Oranje-Nassau.

• Orde van de Nederlandse Leeuw
  De oudste orde voor maatschappelijke verdiensten in Nederland is de Orde van de Nederlandse Leeuw. Deze orde heeft drie ridderlijke graden: Ridder Grootkruis, Commandeur en Ridder. Voor deze orde komen mensen in aanmerking met zeer uitzonderlijke verdiensten voor de samenleving. Het gaat dan om prestaties of inspanningen -vaak op basis van bijzondere talenten- die erg belangrijk zijn voor de maatschappij. Denk bijvoorbeeld aan baanbrekend wetenschappelijk werk of innovatief ondernemerschap. Maar ook aan uitmuntende sportprestaties of unieke creativiteit op het gebied van kunst en cultuur.

• Orde van Oranje-Nassau
  De Orde van Oranje Nassau kent zes graden: Ridder Grootkruis, Grootofficier, Commandeur, Officier, Ridder en Lid. Voor deze orde komen mensen in aanmerking met (langdurige) bijzondere verdiensten voor de samenleving. Denk aan de vele vrijwilligers die actief zijn binnen allerlei organisaties op sociaal-maatschappelijk gebied. Het gaat dan niet alleen om bestuurders, maar ook om mensen die door hun inzet verenigingen draaiend houden en organisatie toegankelijk maken voor de samenleving.

• Bijzondere verdiensten in de werkkring
  Ook iemand die in zijn werk bijzondere prestaties levert, kan worden onderscheiden in één van de beide orden. Zulke 'bijzondere of zeer uitzonderlijke verdiensten in de werkkring', moeten echt uitgaan boven wat normaal gesproken van iemand in een dergelijke functie mag worden verwacht. Het gaat dus om de persoonlijke inzet, visie en kwaliteiten. Verder mogen de verdiensten niet alleen belangrijk zijn voor de onderneming, organisatie of instelling waaraan de kandidaat is verbonden. De samenleving moet er baat bij hebben.

Hoe dient u een voorstel in?

Wilt u iemand voor een Koninklijke onderscheiding in aanmerking laten komen? Dan is het verstandig om eerst contact op te nemen met het gemeentehuis in de woonplaats van de kandidaat. Het bestuurssecretariaat behandelt de lintjes en zij kunnen u in grote lijnen aangeven of de verdiensten inderdaad bijzonder genoeg zijn voor een Koninklijke Onderscheiding. Ook kunnen zij u precies uitleggen hoe u te werk moet gaan. Daarna kan het verzamelen van alle benodigde gegevens beginnen. Wanneer die klus geklaard is, dient u het voorstel in bij de burgemeester.

Wat moet er in het voorstel staan?

De inhoud van het voorstel moet antwoord geven op de volgende vragen:
Wie wordt er voorgesteld? Naam, voornamen voluit, huidige adres, woonplaats en een korte levensbeschrijving:

• Wat is de reden voor het indienen van het voorstel?
• Wat is de gewenste datum van uitreiking?
• Om welke gelegenheid gaat het op die datum? Stel altijd een passende gelegenheid voor, die samenhangt met het merendeel van de verdiensten.

Dan is het tijd voor een compleet overzicht van de bijzondere verdiensten. Het is vooral belangrijk om feitelijke gegevens te verzamelen en op te schrijven. Daarbij gaat het met name om antwoorden op de volgende vragen:

• Om welke actviteiten gaat het? Op welke manier heeft de kandidaat zich ingezet?
• Was hij/zij alleen actief of samen met anderen?
• Waarom zijn de verdiensten bijzonder?
• Wat is het belang voor de samenleving?
• In welke perioden is de kandidaat actief geweest? Hoeveel uur per week of per maand? Er moet nog sprake zijn van actuele verdiensten!
• Elke uitstraling hebben de verdiensten? Lokaal, regionaal, landelijk of internationaal?
• Hoe groot is de organisatie waarin de kandidaat actief is?
• Worden activiteiten buiten de werkkring betaald? Zo ja, om welke bedragen gaat het? Denk bijvoorbeeld aan reis- en onkostenvergoedingen, presentiegeld en dergelijke.

Dien het voorstel op tijd in!

De behandeling van een voorstel kost behoorlijk wat tijd. Daarom is het belangrijk om tijdig in actie te komen. Is het de bedoeling dat de onderscheiding tijdens de zogenoemde 'lintjesregen' voor Koninginnedag wordt uitgereikt? Dien het voorstel dan vóór 1 juli van het voorgaande jaar in!

Gaat het om een uitreiking tijdens een andere gelegenheid, dan moet u het voorstel tenminste zes maanden van tevoren naar de burgemeester sturen.

Wat gebeurt er verder met uw voorstel?

De burgemeester brengt advies uit over alle voorstellen. Als dit advies positief is, kan er ook een suggestie worden gedaan voor de soort en de hoogte van de onderscheiding. Vervolgens geeft de Commissaris van de Koningin een oordeel. Die stuurt het voorstel dan naar het Kapittel voor de Civiele Orden. Dit onafhankelijk college geeft een zwaarwegend advies aan de betrokken minister. Wanneer de minister positief beslist, wordt de onderscheiding bij Koninklijk besluit verleend. De burgemeester informeert u over de uitkomst van het voorstel.

Meer informatie

Bij de medewerksters van het bestuurssecretariaat van de gemeente Franekeradeel, telefoon (0517) 380380 kunt u terecht met alle vragen over uw voorstel. Algemene informatie over Koninklijke Onderscheidingen is te verkrijgen via de website van het Kapittel voor de Civiele Orden op het adres www.lintjes.nl.