Programmabegroting

• Programmabegroting 2011 (pdf)

Door vaststelling van de programmabegroting oefent de gemeenteraad zijn budgetrecht uit. Daarom is de programmabegroting een belangrijk document. In de programmabegroting zijn de belangrijke politieke thema's uitgewerkt. De programmabegroting geeft antwoord op de volgende vragen:

• Waar gaat de gemeente geld aan besteden?
• Wat wil de gemeente daarmee bereiken?
• Hoeveel geld heeft de gemeente beschikbaar en hoe wordt dit verdeeld?
• Wat zijn de lasten voor de inwoners?

Samenvatting van de begroting 2011

De begroting voor 2011 wordt door de gemeenteraad vastgesteld op 4 november 2010. De begroting geeft een overzicht van de geraamde inkomsten en uitgaven voor het komende jaar. In de begroting 2011 is voor ruim € 900.000 aan bezuinigingen opgenomen. Daarmee sluit de begroting 2011 met een positief saldo van ongeveer € 60.000.

Ondanks de bezuinigingen laat het meerjarenperspectief voor de periode 2012 t/m 2014 een oplopend tekort zien. Dit is een gevolg van de huidige financiële en economische crisis waardoor er minder financiële middelen beschikbaar zijn voor de gemeente. Hierdoor zijn extra bezuinigingen noodzakelijk. Normaal gesproken moet er een sluitende meerjarenbegroting worden gepresenteerd. Gezien de bijzondere economische situatie is door de toezichthouders besloten dat een sluitende begroting voor 2011 voldoende is.

Hoe komt de gemeente aan de benodigde inkomsten?

Ongeveer de helft van de inkomsten wordt ontvangen van het Rijk in de vorm van een Algemene uitkering. Door de bezuinigingen van het Rijk staan deze inkomsten behoorlijk onder druk. Daarnaast vormen de gemeentelijke belastingen (OZB) een voorname inkomstenbron. De gemeentelijke heffingen (afvalstoffenheffing en rioolrechten) zijn gebaseerd op de kosten die voor afval en riool worden gemaakt. In bijgaande grafiek wordt inzicht geboden in de gemeentelijke inkomsten naar categorie.

Wat zijn de kosten voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken?

De gemeentelijke begroting is opgedeeld naar programma’s waarbinnen de gemeentelijke taken zijn ondergebracht. Bijgaande grafiek geeft inzicht in de uitgaven per programma in 2011. Het programma Sociale voorzieningen en Maatschappelijk werk is verantwoordelijk voor ongeveer 35% van de gemeentelijke uitgaven. Het betreft hier o.a. uitgav

en in het kader van werk en inkomen en huishoudelijke verzorging (WMO). De Rijksoverheid financiert een groot deel van deze uitgaven via doeluitkeringen. In de grafiek zijn deze ontvangsten opgenomen onder de inkomensoverdrachten. Daarnaast maken de programma’s cultuur & recreatie (11%) en volksgezondheid & milieu (10%) een belangrijk deel uit van de uitgaven van de gemeente.

Begrotingscyclus

Voor elk kalender jaar stelt de gemeenteraad enkele financiële (beleids) stukken vast:

1. de voorjaarsnota
2. de programmabegroting
3. de jaarrekening

Tezamen vormen deze stukken met de behandeling door de gemeenteraad de Begrotingscyclus.

1. De voorjaarsnota

In de maand juni van elk jaar stelt de gemeenteraad de voorjaarsnota vast. De voorjaarsnota geeft een vooruitblik op de begroting van het volgende jaar. De inkomsten en uitgaven worden afgewogen en de mee- en tegenvallers komen aan de orde. Ook wordt bekeken of er financiële ruimte is voor nieuwe plannen. De voorjaarsnota geeft dan ook de hoofdlijnen voor de opstelling van de programmabegroting voor het volgende jaar.

2. De programmabegroting

Door vaststelling van de programmabegroting oefent de gemeenteraad zijn budgetrecht uit. Daarom is de programmabegroting een belangrijk document. In de programmabegroting zijn de belangrijke politieke thema's uitgewerkt. De programmabegroting geeft antwoord op de volgende vragen:

• Waar gaat de gemeente geld aan besteden?
• Wat wil de gemeente daarmee bereiken?
• Hoeveel geld heeft de gemeente beschikbaar en hoe wordt dit verdeeld?
• Wat zijn de lasten voor de inwoners?

3. De jaarrekening

In de jaarrekening legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de raad: wat is er in werkelijkheid van de begrote bedragen terecht gekomen. Door die verantwoording is de raad in staat zijn controlerende taak te vervullen. De beleidsinhoudelijke verantwoording en controle gebeurt aan de hand van het jaarverslag, al komen ook daar baten en lasten (per programma) aan de orde.
met de jaarrekening wordt de begrotingscyclus van het voorgaande jaar afgesloten. De gemeenteraad stelt de jaarrekening in april of mei vast.

Opbouw programmabegroting en actoren

De Gemeenteraad stelt een programmabegroting vast. Dit is een begroting op basis van de door de raad aangegeven richting van beleid. Zo'n beleidsvisie wordt een raadsprogramma genoemd.
De programmabegroting is ingedeeld in programma's (beleidskeuzes). De programmabegroting kan beschouwd worden als het contract tussen de Raad en het College. De Raad geeft opdracht aan het College om de in de begroting verwoorde keuzes uit te voeren.
Het College maakt op haar beurt een productenraming (begroting). Dit is een begroting op detailniveau en vormt het contract tussen het College en het ambtelijk management. Het implementeren van een programmabegroting vergt een gedegen aanpak, waarbij alle actoren: Raad, Griffie, College, Ambtelijk management, afdelingsleiding etc. bij betrokken moet zijn. En natuurlijk moet er ook een rol zijn voor de inwoners!